Salât’ın Kadim Hattı
 

Salât’ın Kadim Hattı: Nuh’un Gemisinden İbrahim’in Kıyamına
Kur’an’da İstikamet, Ahd ve Tevhid Mirası
Kur’an, tarihi olayların kronolojik dizilimiyle ilgilenmez; onun derdi istikamettir. Bu yüzden kıssalar, birbirinden kopuk anlatılar değil; aynı hakikatin farklı zamanlarda aldığı biçimlerdir. Salât-ı İbrâhîmiyye de bir şahıs yüceltmesi değil, kesintisiz bir tevhid hattının bilinçli hatırlatılmasıdır. Bu hat, Nuh’un gemisinde başlar, İbrahim’in kıyamında billurlaşır ve Muhammed (as) ile evrensel çağrıya dönüşür.

1. Nuh’tan İbrahim’e: “Selâm” ile Kurulan Süreklilik
Kur’an, İbrahim’i tarih sahnesine yalnız ve kopuk bir figür olarak çıkarmaz. Aksine onun bir mirasın vârisi olduğunu açıkça söyler:

“Şüphesiz ki o (İbrahim), Nuh’un şîasındandı.”
(Sâffât 37:83)
Buradaki şîa, soy veya grup adı değil; aynı ahde sadakat, aynı tevhid yönelimi demektir. Bu süreklilik, iki büyük “selâm” ile mühürlenir:

“Âlemler içinde Nuh’a selâm olsun!” (37:79)
“İbrahim’e de selâm olsun!” (37:109)
Bu selâm, bir nezaket ifadesi değil; kurtuluş onayıdır.
Nuh’ta selâm, tufandan kurtuluştur.
İbrahim’de selâm, ateşin serinliğe dönüşmesidir.
Salât işte bu iki selâm arasında kurulan direniş ve teslimiyet köprüsüdür.

2. İbrahim’in İmamlığı: Kelimelerle İnşa Edilen Bir Ahd
İbrahim neden merkez figürdür? Kur’an cevabı soyda değil, kelimelerde verir:

“Rabbi İbrahim’i birtakım kelimelerle imtihan etti; o da onları eksiksiz yerine getirdi. Allah dedi ki: ‘Seni insanlara imam kılacağım.’”
(Bakara 2:124)
Bu kelimeler:

sadece söylenen lafızlar değil,

hayatta karşılığı olan ilahî ilkelerdir.

İbrahim bu kelimeleri:

okuduğu için değil,

ikame ettiği için imam kılındı.

İşte burada salât, kelimelerin hayata dikilmesi; yani kıyam hâlidir. Salât, kelimenin bedene, ahde ve eyleme dönüşmesidir.

3. Millet-i İbrahim: Etnik Değil, Akli ve Fıtrî Bir Yol
Kur’an’ın en sert uyarılarından biri şudur:

“İbrahim’in milletinden, kendini bilmeyenden (sefih) başka kim yüz çevirir?”
(Bakara 2:130)
Bu ayet, dini:

soy,

gelenek,

etiket
meselesine indirgeyen herkese yöneliktir.
İbrahim’in milleti:

Yahudi,

Hristiyan,

Arap
kategorileriyle tanımlanmaz.
“İbrahim ne Yahudi idi ne Hristiyan; fakat hanîf bir Müslim’di.”
(Âl-i İmrân 3:67)
Haniflik, aklın ve fıtratın Allah’a hizalanmasıdır.
Yüzü (vech) yaratıcıya döndürmektir:
“Ben yüzümü gökleri ve yeri yaratana çevirdim.”
(En‘âm 6:79)
Salât, işte bu yüz çevirmenin bedensel ve toplumsal ilanıdır.

4. Beyt’in Temelleri: Taş Değil, Tevhid Kazısı
“İbrahim ve İsmail, Beyt’in temellerini yükseltiyorlardı…”
(Bakara 2:127)
Burada yükseltilen şey sadece duvar değildir.
O temeller:
Nuh’tan beri var olan,

fakat insanlığın örttüğü tevhid duruşudur.

Kur’an bunu açıklar:

“İbrahim’in makamını musallâ edinin.” (Bakara 2:125)
“Evimi tavaf edenler, kıyamda duranlar, rükû ve secde edenler için temizle.” (Hac 22:26)
Temizlik burada:

tozdan değil,

şirkten arınmadır.

Salât, mekânı değil insanı temizler;
taşı değil niyeti hizalar.
5. Muhammed (as): Ahdin Son Vârisi
Peygamber’e sürekli şu emredilir:

“De ki: Rabbim beni dosdoğru yola iletti; hanîf olan İbrahim’in milletine.”
(En‘âm 6:161)
Bu, Muhammed’in (as) kendini geri çekmesi değil;
tevhid zincirinin tamamlanmasıdır.
“Allah doğruyu söyledi. Öyleyse hanîf olarak İbrahim’in milletine uyun.”
(Âl-i İmrân 3:95)
Sonuç: Salât Bir Ritüel Değil, Bir Hizalanmadır
İbrahim, salât için:

konforu terk etti,

ekinsiz vadiyi seçti (İbrahim 14:37).

Eğer kıldığımız namaz bizi:

Nuh’un direnciyle,

İbrahim’in hanifliğiyle,

Muhammed’in ahlakıyla
buluşturmuyorsa,
Kur’an’ın ifadesiyle:

“Salâtlarından gafildirler.” (Mâûn 107:5)

Salât;

Nuh gibi fırtınaya direnmek,

İbrahim gibi putları kırmak,

Muhammed (as) gibi ahdi taşımaktır.

Ve Kur’an hâlâ aynı soruyu sorar:

“İnsanlardan İbrahim’e en yakın olanlar, ona uyanlardır.”
(Âl-i İmrân 3:68)
Yakınlık, soyla değil;
istikametle ölçülür.

[url]www.dersvekuran.blogspot.com[/url]